Gayrimenkul hukuku, hukukumuzda eşya hukukunun bir dalı olup taşınmaz eşyalar yani arsa, tarla, bağ, bahçe, bağımsız bölüm (daire, dükkan vb.) gibi mal varlıklarını ve bunlara bağlı haklarını konu alır. Gayrimenkul hukuku diğer bir çok hukuk dalı ile de ilişki içerisinde olup zengin bir hukuk alanıdır
T.C.
YARGITAY
- Hukuk Dairesi
Esas No: 2022/13956
Karar No: 2023/1044
Karar Tarihi: 13.02.2023
KAMULAŞTIRMA BEDELİNİN TESPİTİ DAVASI – TAŞINMAZLARDA UYGULANAN OBJEKTİF DEĞER ARTIŞ ORANLARI NAZARA ALINDIĞINDA OBJEKTİF DEĞER ARTIŞI YÖNÜNDEN HÜKMÜN DÜZELTİLEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNİN İSABETLİ OLDUĞU – HÜKMÜN
ONANMASI
ÖZET: Arazi niteliğindeki İzmir ili, … Mahallesi 125 ada 4 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı
Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde
getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir. Dairemize aynı bölgeden intikal eden ve
dava konusu taşınmaz ile aynı niteliklere sahip olduğu anlaşılan taşınmazlarda uygulanan objektif
değer artış oranları nazara alındığında, objektif değer artışı yönünden hükmün düzeltilerek yeniden
esas hakkında karar verilmesi de isabetlidir. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve
savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki
ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen
gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın
bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
(2942 S. K. m. 10, 11, 12) (6100 S. K. m. 369, 370, 371)
Dava ve Karar: Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun
(2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan
taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince
davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun
davacı idare yönünden esastan reddine, davalı yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü
kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve
diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar
verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler
incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, … Mahallesi 125 ada 4 parsel sayılı taşınmazın
kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalının cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 1 /3
kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu
kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf
başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri - Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artışına gerekçe gösterilen özellikler
kapitalizasyon faiz oranını etkileyen faktörler olup objektif değer artış uygulanmasının mükerrer artışa
sebebiyet verdiğini, üretim masrafının brüt gelirin 1/3 ü oranını geçemeyeceği kuralının
uygulanmasının hakkaniyetli olmadığını, resmi veriler dikkate alınarak taşınmazın değerinin
hesaplanması gerektiğini ileri sürmüştür. - Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, objektif
değer artış oranının düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza sulu
tarım arazisi niteliği itibarıyla % 4 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanması suretiyle net gelir
yöntemine göre değer biçilmesinin yerinde olduğu belirtilerek, Kemalpaşa İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğünün 2021 resmi verileri doğrultusunda net gelirin belirlenmesi ve objektif değer artış
oranının değiştirilmesi suretiyle yeniden yapılan hesaplama sonucu tespit edilen fark bedelin depo
ettirilmesi sağlanarak davalı tarafa ödenmesi yönünden yeniden esas hakkında karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz
isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; isitnaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar
etmiştir.
C. Gerekçe - Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir. - İlgili Hukuk
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci
fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 2 /3 - 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi ile 12 nci maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi. - Değerlendirme
- Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci
maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. - Arazi niteliğindeki İzmir ili, … Mahallesi 125 ada 4 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11
inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net
gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir. - Dairemize aynı bölgeden intikal eden ve dava konusu taşınmaz ile aynı niteliklere sahip olduğu
anlaşılan taşınmazlarda uygulanan objektif değer artış oranları nazara alındığında, objektif değer artışı
yönünden hükmün düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi de isabetlidir. - Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere,
uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava
şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun
olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte
görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun
Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca
ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine
gönderilmesine,13.02.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
