İşçilik alacakları, işe iade, hizmet tespiti ve iş kazaları ile ilgili davaların takibini yapmakta, işçi-işveren ilişkisinde ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların çözülmesi amacıyla, İstanbul İş Avukatı olarak hukuki danışmanlık hizmetleri sunmaktayız.
T.C.
YARGITAY
. Hukuk Genel Kurulu
Esas No: 2021/22-177
Karar No: 2021/1267
Karar Tarihi: 19.10.2021
İŞÇİLİK ALACAKLARI DAVASI – USUL HUKUKU ANLAMINDA GERÇEK BİR DİRENME KARARI OLMADIĞI – YENİ DELİLE DAYALI OLARAK
OLUŞTURULAN YENİ HÜKÜM NİTELİĞİNDE OLDUĞU HER TÜRLÜ DURAKSAMADAN UZAK OLDUĞU – DOSYA ÖZEL DAİREYE
GÖNDERİLMESİ
ÖZET: Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılamada, …/…/… tarihli tensip tutanağı ile bozma
kararı doğrultusunda eksiklikleri gidermek üzere taraflara kesin süre verilmesine ve bozma kararında
yazılı esaslara göre hesaplama yapılması için dosyanın bilirkişiye gönderilmesine karar verildiği,
davacı vekili Türkiye Ticaret Sicili gazetesinde yer alan davalı şirketlere ait ilanlar ile davacı tanığının
davalılar aleyhine açtığı dava sonucunda verilen gerekçeli kararı sunduktan ve bozma kararı
doğrultusunda bilirkişi raporu alındıktan sonra …./…/…. tarihli duruşmada direnme kararı verildiği
anlaşılmıştır. Açıklanan bu maddi ve hukukî olgulara göre, mahkemece Özel Daire bozma kararı
uyarınca alınan dosya içerisine alınan belgelere ve fazla çalışma ücreti alacağı yönünden bozma
kararındaki esaslara göre hesaplama yapılmak üzere alınan bilirkişi raporuna dayanılarak direnme adı
altında verilen kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, bozma konusu ile
ilgili bozma kararı sonrası toplanan yeni delile dayalı olarak oluşturulan yeni hüküm niteliğinde olduğu
her türlü duraksamadan uzaktır. Hâl böyle olunca, kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi
görevi Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye aittir. Bu nedenle yeni hükme yönelik temyiz
itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmelidir.
(22. HD. 03.03.2020 T. 2016/32432 E. 2020/4070 K.)
Dava ve Karar: 1. Taraflar arasındaki “işçilik alacağı” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda,
Ankara 21. İş Mahkemesince verilen davalı… Dış Tic. Paz. Ltd. Şti. yönünden davanın husumet
nedeniyle reddine, davalı … San. Ltd. Şti. yönünden kısmen kabulüne ilişkin karar davacı vekili
tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi tarafından yapılan inceleme
sonunda bozulmuş, mahkemece Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.
- Direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
- Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
I. YARGILAMA SÜRECİ
Davacı İstemi: - Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalılara ait çelik konstrüksiyon işinde imalatçıkaynak operatörü olarak çalıştığını, davalılardan hangisinin asıl işveren hangisinin alt işveren olduğunu
bilmediğini, fazla çalışma yaptığını, resmî tatillerde çalıştığını, son bir yıllık ücretli izin alacağı ile dört
aylık ücret alacağının bulunduğunu ileri sürerek, bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan tahsiline
karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Cevabı: - Davalılar cevap dilekçesi sunmamışlardır.
Mahkeme Kararı: - Ankara 21. İş Mahkemesinin 24.03.2016 tarihli ve 2015/736 E., 2016/140 K. sayılı kararı ile;
davacının davalı… Dış Tic. Paz. Ltd. Şti’de çalışmasının olmadığı, diğer davalı şirket ile arasında
organik bağ bulunduğu kanıtlanamadığı, bu nedenle davalı… Dış Tic. Paz. Ltd. Şti. hakkındaki davanın
husumet nedeni ile reddine karar verildiği, diğer davalı şirket nezdinde çalışmakta olan davacının son 4
aylık ücretinin ödenmemesi sebebi ile 21.05.2012 tarihinde iş sözleşmesini haklı nedene dayanarak
feshettiği, kıdem tazminatına hak kazandığı, ayrıca bir kısım işçilik alacaklarının bulunduğu
gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Özel Daire Bozma Kararı: - Ankara 21. İş Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz
isteminde bulunmuştur. - Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 03.03.2020 tarihli ve 2016/32432 E., 2020/4070 K. sayılı
kararı ile; davacının sair temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra “…2-…Somut olayda
davacı vekili tarafından aynı şirketlere karşı açılan davalarda davalı şirketlerin cevap dilekçelerinde
şirketlerin grup şirketi olup organik yapılarının aynı olduğunu aynı yerde çalıştıklarını dile getirdikleri
tespit edilmiştir. Bu nedenle birlikte istihdam ve organik bağın araştırılması yönünden ticaret sicil
kayıtları ile şirket ana sözleşmelerinin getirtilerek faaliyet konuları ile merkez ve şube adreslerinin
araştırılarak aynı işi yapıp yapmadıkları ve birlikte istihdam edilen işçiler olup olmadığı veya asıl
işveren, alt işverenlik ilişkisinin bulunup bulunmadığı belirlenerek hüküm kurulması gerekirken eksik
inceleme ve araştırma ile… Dış Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davanın husumet yönünden reddi isabetsiz
olmuştur.
3-Taraflar arasındaki diğer uyuşmazlık konusu davacının fazla mesai yapıp yapmadığı
noktasındadır…Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının haftanın 5 günü 08.00-
18.00 saatleri arasında çalıştığından fazla çalışma yapmadığı değerlendirilmiştir. Davacı tanığı …’un
beyanı hangi 6 yıl davacı ile birlikte çalıştığının belli olmadığı gerekçesiyle hükme esas alınmamıştır.
Davacı tarafından dosyaya sunulan emsal bilirkişi raporlarında da tanıklarca cumartesi günü saat
16.00’ya kadar çalışıldığı beyan edilmiştir. Hem tanığın davalılara ait işyerinde hangi tarihler arasında
çalıştığı sgk kayıtlarıyla belirlenerek hem de emsal bilirkişi raporlarındaki aynı işi yapan işçiler için
yapılan hesaplamalar göz önünde bulunarak davacının fazla çalışma alacağının hesaplanması gerkirken
reddi isabetsiz olmuştur…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Direnme Kararı: - Ankara 21. İş Mahkemesinin 06.10.2020 tarihli ve 2020/276 E., 2020/326 K. sayılı kararı ile;
davacının 17.01.2008 -21.05.2012 tarihleri arasında davalı … San. Ltd. Şti. nezdinde, 02.06.2012-
31.05.2014 tarihleri arasında ise dava dışı E-Berk Makine Metalurji San. Tic. A.Ş. işyerinde
çalışmaları mevcut olup, davalı… Dış Tic. Paz. Tic. Ltd. Şti.’de çalışmasının bulunmadığı, dava
dilekçesinde dava dışı E-Berk Şirketinde istihdam edildiğine veya diğer davalılarla arasında organik
bağı bulunduğuna dair herhangi bir iddia olmadığı gibi dava dışı E-Berk A.Ş. işyerinde gerçekleşen
çalışmanın davalı… Dış Tic. Paz. Tic. Ltd. Şti. nezdinde gerçekleştiğine dair de bir iddia olmadığı,
davacı tarafından dosyaya emsal olarak ibraz edilen kararların tamamında iki davalı hakkında dava
açılmasına rağmen tüm bilirkişi raporlarında hizmet dökümü yapılmadan davacının “davalılar
nezdinde” çalıştığının yazılı olduğu, diğer bozma nedenine ilişkin olarak ise, davacı tanığının
beyanında hesaplama yapılacak nitelikte bir veri olmadığı gibi iş yoğun olduğunda şeklinde varsayıma
dayalı ifade ile haftanın 5 günü 08:00-18:00 saatleri dışında çalışma yapıldığının kabulüne olanak
bulunmadığı, davacı tanığı …’un aynı davalılar hakkında, aynı taleplerle 20.11.2014 tarihinde açtığı
davanın 19.09.2017 tarihinde karara bağlandığı, böyle olunca davacı tanığı olarak ifade verdiği tarihte
davalılar hakkında açtığı davanın derdest olduğunun görüldüğü, husumetli davacı tanığı …’un
ifadesinin herhangi bir yan delille desteklendiğini kabul etme olanağının bulunmadığı, her dosya kendi
delil durumuna göre değerlendirileceğinden, fazla çalışma alacağının reddine karar verilmesinin de
dosya içeriğine ve delil durumuna uygun olduğu gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
Direnme Kararının Temyizi: - Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
II. UYUŞMAZLIK - Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; somut olayda,
1-Davalılar arasında birlikte istihdam ve organik bağın araştırılması yönünden ticaret sicil kayıtları ile
şirket ana sözleşmelerinin getirtilip faaliyet konuları ile merkez ve şube adreslerinin araştırılarak aynı
işi yapıp yapmadıkları ve birlikte istihdam edilen işçiler olup olmadığı veya asıl işveren-alt işveren
ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususlarının belirlenmesinin gerekip gerekmediği, buradan varılacak
sonuca göre davalı… Dış Tic. Ltd. Şti. hakkındaki davanın husumet yönünden reddine karar
verilmesinin yerinde olup olmadığı,
2-Davacı tanığının davalılara ait işyerinde hangi tarihler arasında çalıştığının Sosyal Güvenlik Kurumu
kayıtlarıyla belirlenmesinin ve emsal bilirkişi raporlarında aynı işi yapan işçiler için yapılan
hesaplamaların göz önünde bulundurularak davacının fazla çalışma alacağının hesaplanmasının
gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.
III. ÖN SORUN - Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasına geçilmeden önce direnme adı
altında verilen kararın yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı; buradan varılacak sonuca göre temyiz
incelemesinin Hukuk Genel Kurulu tarafından mı yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği ön sorun
olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.
IV. GEREKÇE - Direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi
bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre
genişletebilirse de değiştirmemelidir. - Mahkemenin yeni bir bilgi, belge ve delile dayanarak veya bozmadan esinlenip gerekçesini
değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde
değerlendirerek dolayısıyla da ilk kararının gerekçesinde dayandığı hukukî olguyu değiştirerek karar
vermiş olması hâlinde direnme kararının varlığından söz edilemez. - İstikrar kazanmış Yargıtay içtihatlarına göre; mahkemece direnme kararı verilse dahi bozma
kararında tartışılması gereken hususları tartışmak, bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme veya
toplanan yeni delillere dayanmak, önceki kararda yer almayan ve Özel Daire denetiminden geçmemiş
olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak suretiyle verilen karar direnme kararı olmayıp,
bozmaya eylemli uyma sonucunda verilen yeni hüküm olarak kabul edilir. - Somut olayda mahkemece davanın davalı… Dış Ticaret Pazarlama Ltd. Şti. yönünden davanın
husumet nedeniyle reddine, diğer davalı … San. Ltd. Şti. yönünden kısmen kabulüne dair verilen
kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Özel Dairece davacının sair temyiz itirazlarının reddi
ile davalılar arasında birlikte istihdam ve organik bağın araştırılması için ticaret sicil kayıtları ile şirket
ana sözleşmelerinin getirtilerek faaliyet konuları ile merkez ve şube adreslerinin araştırılması, aynı işi
yapıp yapmadıklarının, birlikte istihdam edilen işçiler olup olmadığının veya asıl işveren-alt işveren
ilişkisinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi; fazla çalışma alacağı yönünden ise davacı tanığının
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 3 /4
davalılara ait işyerinde hangi tarihler arasında çalıştığının Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarıyla tespit
edilmesi ve emsal bilirkişi raporlarında aynı işi yapan işçiler için yapılan hesaplamalar göz önünde
bulundurularak davacının fazla çalışma alacağının hesaplanması gerektiği gerekçesiyle karar
bozulmuştur. - Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılamada, 20.05.2020 tarihli tensip tutanağı ile bozma kararı
doğrultusunda eksiklikleri gidermek üzere taraflara kesin süre verilmesine ve bozma kararında yazılı
esaslara göre hesaplama yapılması için dosyanın bilirkişiye gönderilmesine karar verildiği, davacı
vekili Türkiye Ticaret Sicili gazetesinde yer alan davalı şirketlere ait ilanlar ile davacı tanığının
davalılar aleyhine açtığı dava sonucunda verilen gerekçeli kararı sunduktan ve bozma kararı
doğrultusunda bilirkişi raporu alındıktan sonra 06.10.2020 tarihli duruşmada direnme kararı verildiği
anlaşılmıştır. - Açıklanan bu maddi ve hukukî olgulara göre, mahkemece Özel Daire bozma kararı uyarınca alınan
dosya içerisine alınan belgelere ve fazla çalışma ücreti alacağı yönünden bozma kararındaki esaslara
göre hesaplama yapılmak üzere alınan bilirkişi raporuna dayanılarak direnme adı altında verilen
kararın, usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı, bozma konusu ile ilgili bozma
kararı sonrası toplanan yeni delile dayalı olarak oluşturulan yeni hüküm niteliğinde olduğu her türlü
duraksamadan uzaktır. - Hâl böyle olunca, kurulan bu yeni hükmün temyizen incelenmesi görevi Hukuk Genel Kuruluna
değil, Özel Daireye aittir. - Bu nedenle yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye
gönderilmelidir.
V. SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle;
Davacı vekilinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın YARGITAY 9.
HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,
Karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 19.10.2021 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.
