T.C.
YARGITAY
- Hukuk Dairesi
Esas No: 2022/132
Karar No: 2022/3534
Karar Tarihi: 14.03.2022
HİZMET TESPİTİ DAVASI – İŞÇİLİK ALACAKLARI DAVASINDA HÜKÜM ALTINA ALINAN TUTARIN DAVACIYA ÖDENİP ÖDENMEDİĞİ ARAŞTIRILMASI GEREKTİĞİ – İŞÇİLİK ALACAKLARI DAVASINDA HÜKMEDİLEN TUTAR SON AYIN PRİME ESAS KAZANCINA DAHİL EDİLECEĞİ – HÜKMÜN BOZULMASI
ÖZET: Somut olayda, kesinleşen yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların
ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet
akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği
son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gereği ile, işçilik alacakları davasında hüküm altına alınan
tutarın davacıya ödenip ödenmediği araştırılmalı, ödemenin varlığı halinde, işçilik alacakları davasında
hükmedilen tutar son ayın prime esas kazancına dahil edilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz
önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı
şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, feri müdahil Kurum
vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 33.
Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin karar kaldırılarak ilk derece
mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
(506 S. K. m. 77) (5510 S. K. m. 80)
Dava: Dava, hizmet tespiti ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.
Karar: İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen
karara karşı feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye
Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince verilen kararın feri müdahil Kurum vekilince
temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi …
tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki
karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı, davalıya ait işyerinde 22/01/2007 – 14/06/2011 tarihleri arasında aralıksız ve kesintisiz olarak
fotoğrafçı olarak çalıştığını, sigorta primlerinin davalı tarafından eksik ödendiğini belirterek açılan
davanın kabulü ile çalıştığı sürelerin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP:
Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesi ile özetle; davacının geriye dönük çalışmalarına
ilişkin davalı tarafından kuruma başvuru yapıldığını, prime esas ücretin kabul edilemeyeceğini
davacının asgari ücretle çalıştığını beyan ederek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Fer’i müdahil vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesi ile özetle; Kurumun herhangi bir
sorumluluğunun bulunmadığını beyan ederek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Davanın kısmen kabulü ile;
Davacının davalı işyerinde 22.01.2007 – 15.03.2010 tarihleri arasında çalıştığının tespitine,
22.01.2007 – 30.06.2007 tarihleri arasında 1.479,71-TL üzerinden,
01.07.2007 – 31.12.2007 tarihleri arasında 1.538,90-TL üzerinden,
01.01.2008 – 30.06.2008 tarihleri arasında 1.600,45-TL üzerinden,
01.07.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında 1.680,16-TL üzerinden,
01.01.2009 – 30.06.2009 tarihleri arasında 1.751,98-TL üzerinden,
01.07.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasında 1.823,00-TL üzerinden,
01.01.2010 – 30.06.2010 tarihleri arasında 1.917,70-TL üzerinden,
01.07.2010 – 31.12.2010 tarihleri arasında 2.000,57-TL üzerinden,
01.01.2011 – 08.06.2011 tarihleri arasında 2.095,27-TL üzerinden prime esas kazanç ile sigortalı olarak
çalıştığının tespitine,
Davacının 08.06.2011 tarihinden sonrasına ilişkin taleplerinin reddine, karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Feri müdahil Kurum vekilinin, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Feri müdahil … vekili, sigortalı çalışmanın tespiti için çalışma olgusunun varlığının saptanmasının
zorunlu olduğunu, davacının ne kadar süreyle çalışmış olduğunun müvekkili Kurum kayıtları ile sabit
bulunduğunu, Kurum kayıtlarının karine olması sebebiyle davacının çalışma iddiasını yazılı delillerle
ispatlaması gerektiğini ve müvekkili Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek
istinaf başvurusunda bulunmuştur.
V- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre feri müdahil
vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
Mahkemenin hizmet tespitine ilişkin kabulü yerindedir. Prime esas kazanç tespiti yönünden yapılan
incelemede ise,
506 sayılı Yasa’nın 77. maddesinin birinci fıkrasının a alt bendinde “ücretler” kavramı içine asıl ücretle
birlikte, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi ücretlerinde
girdiği kabul olunmaktadır. Bu ücretlerin sigortalıya fiilen ödenmesi şart olmayıp, onun adına o ay için
tahakkuk ettirilmiş olması prime esas kazanca dâhil edilmesi için yeterlidir.
Asıl ücretin eki niteliğinde bulunan prim ve ikramiyeler, prime esas kazançlar olarak brüt tutarları
üzerinden ödendikleri aylar itibariyle prime esas tutulur. Bunların tahakkuk etmiş olması prime esas
tutulmaları için yeterli olmamakta “ödenmiş olması da” aranmaktadır. (m.77/I-b).
İdare veya kaza mercileri tarafından verilen karar uyarınca sigortalılara yapılan ödemeler (a) ve (b)
bentlerinde öngörülen ücret türlerinden ayrımsızdır. Fark, bunların yönetim ve yargı mercilerince
verilmiş kararlardan kaynaklanmalarıdır.
İşveren ile sigortalı işçi arasında “fazla çalışma ücreti” veya “prim, ikramiye” gibi konularda
uyuşmazlık çıkar ve mahkemece, bu işçilik haklarının ödenmesine karar verilir ve sigorta primlerinin
ödeneceği ay içinde bu paralar sigortalıya verilirse, bu ödemelerde prim matrahına dâhil edilerek, prim
hesabında göz önünde tutulur. Bu tür kazançlara salt hak kazanmak, bu kazançların prime esas
alınması için yeterli bulunmamaktadır (Mustafa Çemberci, Sosyal Sigortalar Kanunu Şerhi, Olgaç
Matbaası, 1985 Baskı, s.439)
Öte yandan 01.07.2008 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 80. maddesi “4’üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki
şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler
tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde
belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı
esas alınır.
d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle
ödendiği ayın kazancına dâhil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması
nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı
geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş
sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen
kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya
askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82’nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime
esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dâhil edilir…” hükmünü içermektedir.
Somut olayda, kesinleşen yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların ödenmesi
koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha
önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime
esas kazancında gözetilmesi gereği ile, işçilik alacakları davasında hüküm altına alınan tutarın
davacıya ödenip ödenmediği araştırılmalı, ödemenin varlığı halinde, işçilik alacakları davasında
hükmedilen tutar son ayın prime esas kazancına dahil edilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı
değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve …
Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin karar
kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
Sonuç: … Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle
HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA,
dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine, karadan bir suretin ilgili bölge adliye mahkemesine
gönderilmesine, 14.3.2022 gününde karar verildi.
