Kamulaştırma, kamu yararının gerektirdiği hallerde özel mülkiyette bulunan taşınmazların tamamının veya bir kısmının gerçek karşılıkları ödenmek suretiyle kamu tüzel kişilerine tesis edilmesidir. Kamulaştırmada amaç idarenin yapmakla yükümlü olduğu kamu hizmetlerini gerçekleştirebilmesidir. Ancak kamulaştırma, Anayasa’nın 35. Maddesinde güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkına bir müdahale olduğu için sınırlarının iyi çizilmesi ve Anayasa’nın 46. Maddesinde belirtilen kamulaştırmanın anayasal ögelerine uygun gerçekleştirilmesi gerekir.
Kamulaştırmada Usul
- Kamulaştırma Kanunu’nun 5. Maddesinde belirtilen merciler tarafından verilecek kamu yararı kararı
- Aynı kanunun 6. Maddesinde belirtilen mercilerce bu kararın onaylanması
- Kamulaştırılacak taşınmaz malın belirlenmesi
- Kamulaştırılacak taşınmaz malın malik ve zilyetlerinin belirlenmesi
İşlemleri gerçekleştirilir. Kamulaştırma işleminde idarenin kimi muhatap alacağı, pazarlık görüşmelerini kiminle yapacağı, pazarlık görüşmelerinden netice alınamadığı takdirde açılacak davada muhatabın kim olacağının bilinmesi için, kamulaştırma kararı alınmadan mal sahibi veya zilyedin tespiti hususu önem arz etmektedir..
Bölge Adliye Mahkemesi
Ankara 14. Hukuk Dairesi
Esas No: 2022/1189
Karar No: 2023/1011
Karar Tarihi: 06-04-2023
KAMULAŞTIRMASIZ EL ATMADAN KAYNAKLANAN TAZMİNAT DAVASI – TAŞINMAZIN YÜZÖLÇÜMÜ VE KONUMU DİKKATE ALINDIĞINDA
HUSUMETİN BELEDİYE BAŞKANLIĞINA AİT OLDUĞU KABUL EDİLMEK SURETİYLE YENİDEN BİR KARAR VERİLMEK ÜZERE SAİR YÖNLERİ
İNCELENMEKSİZİN KANUN UYARINCA İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ KALDIRILMASI – İSTİNAF BAŞVURUSUNUN KABULÜ
ÖZET: Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf itirazlarının reddine, davacılar
vekilinin ise istinaf itirazlarının kabulü ile işin esasına girilerek alınan rapor yapılan inceleme
değerlendirilmek suretiyle, taşınmazın yüzölçümü ve konumu dikkate alındığında husumetin
Yenimahalle Belediye Başkanlığına ait olduğu da kabul edilmek suretiyle yeniden bir karar verilmek
üzere sair yönleri incelenmeksizin HMK’nin 353/1-a.6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı
kaldırılarak dosyasının mahkemesine iadesine dair ilgili şekilde hüküm kurulmuştur.
(6100 S. K. m. 353)
Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
İDDİA, SAVUNMA VE MAHKEME KARARI:
Davacı vekili; müvekkillerinin hissedarı olduğu Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada 1
parsel sayılı taşınmazın davalı tarafından fiilen kamulaştırmasız el atıldığını belirterek fazlaya ilişkin
dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL kamulaştırmasız el atma tazminat
alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte
davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili; zaman aşımı, husumet, hak düşürücü süre,
derdestlik, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, taşınmazın imar planında özel anaokulu ve kreş
alanı olarak ayrıldığını, husumetin Milli Eğitim Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğini, idari yargının
görevli olduğunu, müvekkilinin kamulaştırma kararının bulunmadığını, mülkiyeti sınırlayıcı bir durum
bulanmadığını, bu nedenle hukuki el atmadan söz edilemeyeceğini belirterek öncelikle davanın
husumet yokluğu, görev nedeniyle usulden reddine, aksı takdirde esastan reddine karar verilmesini
talep ve dava etmiştir.
Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı vekili; idari yargının görevli olduğunu, davacı … tarafından
Ankara 18. İdare Mahkemesinin 2013/362 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu davacı yönünden
davanın esas yönünden kesin hüküm yönünden reddi gerektiğini, dava konusu taşınmaz üzerinde
tasarruf hakkı kısıtlanmadığını, dava konusu taşınmazın yapılaşma koşulları ve yüzölçümlerinin aynen
korunarak taşınmazın konumunun değiştirildiğini, kamulaştırma hususundaki yetkili idarenin belediye
olmadığı hususunun dikkate alınarak davanın reddinin gerektiğini, kamulaştırma yetkisinin Milli
Eğitim Bakanlığı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesi tarafından; davanın REDDİNE karar verilmiş, iş bu karara karşı davacı vekili ile
Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı Sayfa 1 /3
davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekiline yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacılar vekili tarafından; hukuki el atmanın devam ettiği ve bu yönüyle bedelin her zaman
istenebileceği, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20119/1610 Esas sayılı bozma ilamının bu doğrultuda
olduğu davanın kabulü gerektiği,
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili tarafından; ıslah edilen bedelin 252.000,000 TL
olduğu bu nedenle 26.090,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, bu hususun düzeltilmesi için
yapılan tavzih talebinin reddedildiği, ücreti yönünden düzeltilmesi gerektiği,
İleri sürülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında;
Dava konusu taşınmazın Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesinde bulunan 4.309,00m2
yüzölçümlü … ada 1 parselin 1996 onay tarihli uygulama imar planında “kreş alanı” olarak ayrıldığı,
Yenimahalle Belediye Başkanlığınca hazırlanıp Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin 09/04/2013
gün ve 605 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında “Özel Kreş ve Anaokulu
Alanı” olarak ayrıldığı, bu plana bağlı olarak yapılan parselasyon planı ile taşınmazın tapu kaydının
kapatılarak davacıların paylarının 64634 ada 1 parsele şuyulandırılarak tapuda tescilin sağlandığı,
yapılan keşif alınan bilirkişi raporuna göre dava konusu edilen ve sonradan yapılan plan değişikliği ile
tapudan terkin edilen 43172 ada 1 nolu parselin üzerlerinde herhangi bir yapı/tesis bulunmadığı gibi
uygulama sonrası yeni oluşan ve dava konusu taşınmazın 60 metre kuzeyinde kalan 64634 ada 1 parsel
sayılı taşınmazında boş arsa konumunda olduğunun üzerinde herhangi bir yapı ve tesis bulunmadığının
bildirildiği bu yönüyle taşınmazlara fiili el atmanın bulunmadığı anlaşılmış ise de;
Uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas
cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle
taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile
kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerekir. Kamulaştırmasız el koyma
olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen
taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda
mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceği açık
olup, 26.11.2022 gün ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı
Yasanın 3. Maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun ek 11. Maddesinin 1. Fıkrasına eklenen
cümlede dikkate alındığında açılacak bedel davasında adli yargı görevlidir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; dava konusu taşınmazın öncesinde kreş alanı olarak ayrıldığı,
maliklerin talebi olmaksızın yapılan imar planı değişikliği ile özel kreş alanı ve anaokulu alanı
kullanımına çevrilmesinin hukuki el atmaya son vermeyeceği, davacılar tarafından idare
mahkemesinde açılan ve red ile sonuçlanan el atma tazminat davalarının el atmanın devam eder
nitelikte olması nedeniyle kesin hüküm teşkil etmeyeceği de dikkate alındığında kamulaştırmasız el
atma olgusu gerçekleşmiş olup, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle reddine
karar verilmesi,
Doğru görülmemiştir.
Bu nedenle davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf itirazlarının reddine,
davacılar vekilinin ise istinaf itirazlarının kabulü ile işin esasına girilerek alınan rapor yapılan inceleme
değerlendirilmek suretiyle, taşınmazın yüzölçümü ve konumu dikkate alındığında husumetin
Yenimahalle Belediye Başkanlığına ait olduğu da kabul edilmek suretiyle yeniden bir karar verilmek
üzere sair yönleri incelenmeksizin HMK’nin 353/1-a.6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı
kaldırılarak dosyasının mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf itirazlarının reddine, davacılar
vekilinin ise istinaf itirazlarının kabulü ile Ankara 37. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 16/03/2022 gün
ve 2021/161 Esas-2022/135 Karar sayılı kararının HMK’nin 353/1-a/6. maddesi uyarınca
KALDIRILMASINA,
2-Yukarıda belirtilen hususlarda davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemesine
İADESİNE,
3-Davalı Ankara Büyükşehir Belediyesinden alınması gereken 179,90 TL istinaf ilam harcından peşin
yatırılan harcın mahsubu ile bakiye 99,20 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
Davacılar tarafından yatırılan istinaf ilam harcının iadesine, başvuru harcının ise Hazineye irat
kaydına,
4-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate
alınmasına,
5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın tebliğine ilişkin işlemlerin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK’nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca oybirliği ile
kesin olarak 06/04/2023 tarihinde karar verildi.